Migren tedavisi 2026’da genişleyen bir seçenek listesiyle karşımıza çıkıyor. Önemli olan, yeni bir yöntemin sizin migren tipinize uygun olup olmadığını, beklenen yararını ve Türkiye’deki erişim koşullarını birlikte değerlendirmek.
Bu yazıdan akılda kalacak üç nokta
- Atak tedavisi mevcut şikâyeti hafifletmeyi, koruyucu tedavi gelecekteki migren yükünü azaltmayı amaçlar.
- CGRP hedefli ilaçlar önemli seçeneklerdir; mevcut tedavilerin tümünün yerini almaz.
- Bir yöntemin yurt dışında onaylı olması, Türkiye’de aynı endikasyonla ruhsatlı, temin edilebilir veya SGK kapsamında olduğu anlamına gelmez.
1. Yeni tedaviler geldi; kişiye uygun seçim hâlâ temel ilke
Migren; zonklayıcı baş ağrısı, bulantı ve ışık-ses hassasiyeti gibi belirtilerle seyredebilir. Tedavinin amacı yalnızca ağrıyı azaltmak değil, kişinin işine, ailesine ve günlük hayatına daha rahat devam etmesini sağlamaktır. [1]
31 Ağustos 2026’da yayımlanan AAN/AHS koruyucu tedavi kılavuzu, ayda en az dört migren günü olanlara veya belirgin işlev kaybı yaşayanlara koruyucu tedavi sunulmasını öneriyor. İlaç seçimi; eşlik eden hastalıklar, yan etkiler, uygulama şekli ve maliyet üzerinden hasta ile birlikte yapılmalı. Bu kılavuzun temelindeki sistematik tarama Haziran 2024’e kadar uzanıyor; dolayısıyla 2026’da yayımlanması, o yılın bütün yeni çalışmalarını içerdiği anlamına gelmiyor. [2]
AHS’nin 2024 görüş belgesi, CGRP hedefli koruyucu ilaçları ilk seçenekler arasında değerlendiriyor. Bu yaklaşım, bu ilaçların her hastaya önce verilmesi gerektiği anlamına gelmez. [3]
2026 sistematik derlemesinde 217 çalışma değerlendirilmiş; hem yeni hem de yerleşik ilaçlar için yarar gösterilmiştir. Bu nedenle propranolol veya topiramat gibi seçenekleri “artık geride kalmış deneme-yanılma tedavileri” olarak tanımlamak doğru değildir. İlaçları doğrudan karşılaştıran kanıtların sınırlı olması da tek bir “en iyi migren ilacı” ilan etmeyi güçleştirir. [4]
2. CGRP hedefli iğneler: “Migren aşısı” deniyor ama aşı değiller
CGRP, migrenle ilişkili ağrı sinyallerinde görev alan bir haberci moleküldür. Monoklonal antikorlar bu molekülün kendisini veya bağlandığı reseptörü hedefler. Erenumab reseptöre; fremanezumab ve galcanezumab CGRP’ye bağlanır. Amaç atakların sıklığını azaltmaktır. Bu ilaçlar enfeksiyon aşıları gibi bağışıklık kazandırmaz ve kalıcı iyileşme garantisi vermez. [5] [6] [7]
| Etken madde | Uygulama | Temel amaç |
|---|---|---|
| Erenumab | Dört haftada bir cilt altı | Koruyucu tedavi |
| Fremanezumab | Erişkinde aylık veya üç aylık cilt altı | Koruyucu tedavi |
| Galcanezumab | Başlangıç uygulamasından sonra aylık cilt altı | Migren korunması |
| Eptinezumab | Yaklaşık 30 dakikalık damar içi infüzyon, 12 haftada bir | Koruyucu tedavi |
Eptinezumabın damar yoluyla uygulanması, onu herkes için uygun bir “atak serumu” yapmaz. EMA endikasyonu migrenin önlenmesidir. [8]
Bu ilaçlar yan etkisiz değildir. Enjeksiyon yerinde ağrı veya kızarıklık, alerjik reaksiyonlar ve ürüne özgü uyarılar değerlendirilir. Erenumabda kabızlık önemlidir. Fremanezumabın ABD ürün bilgisinde hipertansiyon ve Raynaud fenomeni uyarıları da bulunur; güvenlik değerlendirmesi yalnızca tek bir ilaca indirgenmemelidir. [5] [9]
3. Gepantlar: İğne dışındaki hedefe yönelik seçenekler
Gepantlar küçük moleküllü CGRP reseptör antagonistleridir. Ancak aynı grupta olmaları, bütün ürünlerin aynı kullanım planına sahip olduğu anlamına gelmez.
| Etken madde | Doğrulanan kullanım | Hastanın bilmesi gereken |
|---|---|---|
| Rimegepant | AB’de erişkinlerde akut tedavi ve uygun hastada korunma | Ağızda çözünen form; korunma planı gün aşırıdır. [10] |
| Atogepant | AB’nin 2026 ürün bilgisinde erişkinlerde akut tedavi ve korunma | Düzenli koruyucu kullanım sırasında atak için fazladan doz alınmamalıdır. [11–12] |
| Zavegepant | ABD’de erişkinlerde akut tedavi | Burun spreyi; bulantı veya kusma nedeniyle ağızdan ilaç almakta zorlananlarda farklı bir uygulama yolu sağlar. [13] |
2026’da dikkat çeken güncelleme
EMA’nın güncel Aquipta kaydı ve 25 Ağustos 2026 tarihli ürün bilgisi atogepant için akut tedavi endikasyonunu da içeriyor. Bu, Türkiye’de aynı kullanımın onaylandığını göstermez. [11]
Rimegepantta bulantı ve alerjik reaksiyonlar; atogepantta bulantı, kabızlık ve yorgunluk gibi etkiler görülebilir. Kullanılan diğer ilaçlar, karaciğer-böbrek durumu ve gebelik planı değerlendirilmelidir. [10] [12]
Zavegepant için “15 dakikada ağrıyı kesin geçirir” denemez. Ağrının hafiflemesi ile tamamen geçmesi farklı sonuçlardır; tat bozukluğu ve burun rahatsızlığı gibi yan etkiler de olabilir. [13]
4. Son çalışmalar bize ne söylüyor?
Atogepant: Etki kadar tedaviyi sürdürebilmek de önemli
EMA ürün bilgisindeki TEMPLE çalışmasında, 24 haftada yan etki nedeniyle bırakma oranı atogepantta %12,1, topiramatta %29,6 idi. ECLIPSE akut tedavi çalışmasında ise ilk ataktan iki saat sonra ağrısızlık oranı %24,3’e karşı plaseboda %13,1 bulundu. Bunlar farklı hasta grupları ve amaçları olan çalışmalardır; sonuçları birbirine karıştırmamak gerekir. [12]
Çocuk ve ergenlerde fremanezumab
ABD ürün bilgisi, 6–17 yaş ve en az 45 kg olan çocuk ve ergenlerde epizodik migrenin önlenmesini kapsıyor. Belgede yer alan üç aylık çalışmada aylık migren günleri ilaç grubunda 2,5, plaseboda 1,4 gün azalmış. Bu gelişme bütün biyolojik ilaçların bütün çocuklarda güvenle kullanılabileceği anlamına gelmez; Türkiye endikasyonu ayrıca kontrol edilmelidir. [9]
PACAP ve bocunebart: Araştırma ile rutin tedaviyi ayırmak gerekiyor
PACAP, migren araştırmalarında incelenen başka bir haberci moleküldür. Bocunebart (Lu AG09222) bu yolu hedefleyen araştırma ilacıdır. Erişilen üretici geliştirme sayfasında Faz 2 programında gösteriliyor. Bu kaynak bir hakemli etkinlik yayını değildir. “CGRP’ye yanıt vermeyenlerde kesin çözüm” veya “göz yaşarması olanlarda özellikle etkili” sonucu çıkarılamaz. [14]
PROCEED programına ait en yeni sonuçların tamamı bu incelemede doğrulanamadığı için sayısal başarı iddiası verilmiyor. Benzer şekilde, intranazal oksitosin/TNX-1900 taslakta geçen araştırma başlıklarından biridir; doğrulanmış güncel klinik sonuç ve ruhsat belgesi olmadan hasta için kullanılabilir yeni tedavi olarak sunulamaz.
5. Kronik migrende botulinum toksin ve kombinasyonlar
Kronik migren, üç aydan uzun süre ayda en az 15 baş ağrısı günü ve bunların en az sekizinde migren özellikleri bulunmasıyla tanımlanır. OnabotulinumtoxinA kronik migren için kanıtı bulunan koruyucu seçeneklerdendir. [2] [4]
Botulinum toksin ile CGRP ilaçlarının birlikte kullanılması hakkında karar verirken, tek tek ilaçların etkinlik kanıtı ile kombinasyonun kanıtı aynı kabul edilmemelidir. Bu incelemede kombinasyonun bütün hastalarda üstün olduğunu gösteren yeterli doğrudan kanıt doğrulanmadığından “kanıtlanmış sinerji” ya da “standart ikili protokol” ifadesi kullanılmıyor. Uygunluk, takip ve maliyet nöroloji değerlendirmesinde ele alınmalıdır.
6. İlaç dışı cihazlar: Seçenek olabilir, “yan etkisiz çözüm” değildir
Nöromodülasyon, elektriksel veya manyetik uyarılarla ağrı işlenmesini etkilemeyi amaçlar. IHS’nin 2025 kılavuzunda 15 çalışma değerlendirilmiş; kanıt kalitesi çok düşük ile orta arasında bulunmuştur. Öneriler cihaz ve kullanım amacına göre değişir. [15]
| Yöntem | Uygulama bölgesi | Önerinin kapsadığı amaç |
|---|---|---|
| Nerivio / REN | Üst kol | Akut ve koruyucu |
| Cefaly / e-TNS | Alın | Akut ve koruyucu |
| gammaCore Sapphire / nVNS | Boyun | Koruyucu |
| SAVI Dual / sTMS | Başın arka bölgesi | Akut |
| Relivion | Alın ve ense çevresi | Akut |
“Zayıf öneri”, etkisizlik demek değildir; kararın hastanın tercihine ve kanıtın sınırlılıklarına duyarlı olduğunu gösterir. sTMS, tek atımlı transkraniyal manyetik uyarımdır; tekrarlayıcı TMS ile aynı adlandırma değildir. Cihaz talimatları, kullanım engelleri ve tolerans değerlendirilmelidir. Gebelik veya emzirme, cihazları otomatik olarak risksiz yapmaz. [15]
7. Uzayan ataklarda sinir blokajları ve acil tedavi
AHS’nin Aralık 2025’te yayımlanan acil servis güncellemesinde, uygun erişkinlerde büyük oksipital sinir blokajı (GON) ve damar içi proklorperazin güçlü öneri almıştır. Deksametazonun akut ağrı tedavisindeki önerisi aynı düzeyde değildir; sfenopalatin gangliyon (SPG) blokajı için de yeterli kanıt bulunmadığından öneri oluşturulamamıştır. Hidromorfon damar içi kullanımının önerilmemesi ayrıca vurgulanmıştır. [16]
Bu sonuçlar belirli acil servis koşulları içindir. Poliklinikte her hastaya aynı işlem yapılması veya ağrının birkaç dakikada kesin sonlanması anlamına gelmez. Eptinezumab da bu kılavuzda genel acil servis hastası için rutin bir atak tedavisi olarak önerilmemektedir. [16]
8. Sık ilaç kullanımı baş ağrısını sürdürebilir
İlaç aşırı kullanım baş ağrısı, bağımlılıkla aynı kavram değildir. ICHD-3’e göre değerlendirmede, önceden baş ağrısı hastalığı olan kişide ayda en az 15 baş ağrısı günü ve üç aydan uzun süre düzenli aşırı akut ilaç kullanımı dikkate alınır. Eşik, ilaç grubuna göre ayda 10 veya 15 gündür; tek başına eşiğe ulaşmak bütün tanıyı koydurmaz. [17]
Gün sayısını kaydedin
Triptan, opioid veya kombine ağrı kesicilerde ayda ≥10 gün; parasetamol ve NSAİİ gibi opioid olmayan ağrı kesicilerde toplam ayda ≥15 gün düzenli kullanım değerlendirme gerektirir. Kullanılan tablet sayısıyla kullanım günü aynı şey değildir. İlaç değişiklikleri hekimle planlanmalıdır.
Gepantları “sınırsız kullanılabilir ve hiçbir koşulda aşırı kullanım sorunu yaratmaz” şeklinde tanımlamak doğru bir hasta mesajı değildir. Reçetedeki sınırlar, eşlik eden ilaçlar ve baş ağrısının seyri izlenmelidir.
9. Baş ağrısı günlüğü neden hâlâ değerli?
Günlüğe ağrının olduğu günleri, süresini, şiddetini, eşlik eden belirtileri ve alınan ilaçları yazın. Uyku, öğün düzeni ve adet dönemi gibi ilişkileri de not edebilirsiniz. Düzenli uyku, yeterli sıvı, düzenli öğünler ve uygun egzersiz tedaviye destek olabilir. [1]
Muayeneye önceki ilaçlarınızın adlarını ve neden bırakıldıklarını götürün. “İşe yaramadı” ifadesinin yanında ne kadar süre kullanıldığı ve yan etki yaşanıp yaşanmadığı da karar açısından değerlidir.
10. Türkiye’de bu gelişmeler hasta için ne anlama geliyor?
Uluslararası yenilikleri Türkiye’ye aktarırken dört ayrı sorunun yanıtlanması gerekir:
| Soru | Kontrol edilmesi gereken |
|---|---|
| Türkiye’de ruhsatlı mı? | TİTCK kaydı ve güncel Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) |
| Bu hasta ve kullanım için uygun mu? | Yaş, migren tipi ve Türkiye’de onaylı endikasyon |
| Fiilen temin edilebilir mi? | Eczane ve tedarik kanalı üzerinden güncel bulunabilirlik |
| Bedeli karşılanıyor mu? | Güncel SGK listesi, SUT ve hastanın rapor/reçete koşulları |
Bu yazıdaki uluslararası ilaç ve cihaz tablosu Türkiye erişim listesi değildir. 10 Eylül 2026 kontrolünde ürün bazında güncel ruhsat, stok ve ödeme durumu bu incelemede kesinleştirilememiştir. Bu nedenle tek tek ürünler için “SGK karşılar”, “eczanelerde bulunur” veya “ülkemizde yoktur” iddiasında bulunulmuyor.
TİTCK’nin KÜB/KT portalı ürün bilgisinin; SGK’nın güncel SUT duyurusu ve ilaç listesi değişiklikleri ödeme değerlendirmesinin başvuru noktalarıdır. Bir değişiklik duyurusu tek başına belirli bir ilacın karşılandığını kanıtlamaz.
Türkiye açısından pratik yaklaşım; işe yarayan ve sürdürülebilen tedaviyi korumak, yetersiz yanıt varsa seçenekleri yeniden değerlendirmek, ilaç ve takip maliyetini birlikte konuşmaktır. Pahalı olması bir tedaviyi otomatik olarak daha uygun yapmaz. Cihazlarda da satın alma bedelinin yanında sarf malzemesi, uygulama desteği ve servis koşulları sorulmalıdır.
Ne zaman acil değerlendirme gerekir?
Birden başlayan çok şiddetli baş ağrısı; yeni güçsüzlük, konuşma bozukluğu, bilinç değişikliği veya ateş ve ense sertliği ile birlikteyse 112’yi arayın veya acile başvurun. Gebelik/lohusalıkta yeni baş ağrısı ve 72 saati aşan atak da gecikmeden değerlendirilmelidir. Daha önce migren tanısı almış olmak yeni belirtilerin otomatik olarak migrene bağlanmasını haklı çıkarmaz. [1]
Migren tedavisi hakkında kişisel değerlendirme için Dr. Egemen Vardarlı iletişim sayfasından bilgi alabilirsiniz. Bu yazı genel bilgilendirme içindir; kişisel tanı veya reçete yerine geçmez.
Kaynaklar ve güncelleme notu
Bilgi kontrol tarihi: 10 Eylül 2026. Kaynaklar ilgili iddiaların yanında bağlantılıdır. Bu metin bütün kongre bildirilerini kapsayan sistematik bir derleme değildir. Araştırma ilacı, düzenleyici kurum onayı ve Türkiye’de uygulanabilirlik birbirinden ayrı değerlendirilmiştir.
- NHS. Migraine. 2026 hasta bilgilendirmesi.
- Potrebic ve ark. Pharmacologic Treatment for Migraine Prevention in Adults Practice Guideline Recommendations. 2026. DOI: 10.1111/head.70199.
- Charles ve ark. AHS CGRP position statement. 2024. DOI: 10.1111/head.14692.
- Pringsheim ve ark. Systematic Review of Pharmacologic Treatment for Migraine Prevention in Adults. 2026. DOI: 10.1111/head.70200.
- EMA. Aimovig.
- EMA. Ajovy.
- EMA. Emgality.
- EMA. Vyepti.
- Ajovy ABD reçete bilgisi, pediatrik endikasyon ve klinik çalışmalar.
- EMA. Vydura.
- EMA. Aquipta, 2026 güncellemesi.
- EMA. Aquipta ürün bilgisi, 25 Ağustos 2026.
- FDA. Zavegepant ilk onay ürün bilgisi, 2023; güncel Türkiye ruhsat kanıtı olarak kullanılmamıştır.
- Lundbeck. Geliştirme programı: bocunebart. Üretici kaynağı.
- Yuan ve ark. IHS non-invaziv nöromodülasyon kılavuzu. 2025. DOI: 10.1177/03331024251388377.
- Robblee ve ark. AHS acil migren tedavisi güncellemesi. İlk çevrimiçi yayım 1 Aralık 2025. DOI: 10.1111/head.70016.
- International Headache Society. ICHD-3, Medication-overuse headache.